Honderd jaar peptide-onderzoek: de tijdlijn van insuline tot retatrutide

Het peptide-onderzoek begint in 1902 met de ontdekking van secretine, het eerste hormoon dat ooit werd beschreven, en loopt via de isolatie van insuline in 1921 en de vastefasesynthese van Merrifield in 1963 tot de drievoudige agonisten van vandaag. Deze tijdlijn zet de momenten op een rij die het veld hebben gevormd, met de publicatie erbij.

De rode draad is telkens dezelfde: eerst wordt een signaalmolecuul ontdekt, dan leert men het namaken, en pas daarna ontstaat het onderzoek naar wat je ermee kunt bestuderen. Alles binnen de context van laboratorium- en klinisch onderzoek.

1900 tot 1950: de ontdekkingsfase

Jaar	Doorbraak	Betekenis
1902	Secretine beschreven door Bayliss en Starling	Het eerste hormoon ooit. Introduceert het idee van chemische signalen via het bloed.
1921	Insuline geisoleerd door Banting en Best	Het eerste peptidehormoon dat therapeutisch werd toegepast. Nobelprijs in 1923.
1928	Term hormoon raakt gevestigd	Het vakgebied endocrinologie krijgt vorm.

1950 tot 1980: leren namaken

De tweede fase draait om synthese. Zolang je een peptide alleen uit weefsel kunt isoleren, is elk experiment beperkt door de beschikbaarheid.

Jaar	Doorbraak	Betekenis
1953	Oxytocine chemisch gesynthetiseerd door du Vigneaud	Het eerste peptidehormoon dat in het laboratorium werd nagemaakt. Nobelprijs in 1955.
1963	Vastefasesynthese beschreven door Merrifield	De techniek waarop vrijwel alle research peptiden vandaag nog worden gemaakt. Nobelprijs in 1984.
1971	Hypothalame vrijmakende factoren gekarakteriseerd	Werk van Schally en Guillemin, bekroond met de Nobelprijs in 1977. Opent de as hypothalamus, hypofyse en doelorgaan.
1975	Enkefalines ontdekt	Lichaamseigen peptiden die op opiaatreceptoren werken. Toont aan dat het lichaam zijn eigen signaalpeptiden maakt voor pijn.

1980 tot 2000: van molecuul naar mechanisme

Jaar	Doorbraak	Betekenis
1982	Eerste recombinante insuline	Peptiden en eiwitten worden op schaal produceerbaar via gemodificeerde cellen.
1984	Eerste synthetische GHRP door Bowers en collega’s	Een hexapeptide dat de hypofyse specifiek aanzet tot afgifte van groeihormoon. Start van de hele GHRP-klasse.
1999	Ghreline geidentificeerd door Kojima en collega’s	Het lichaamseigen signaal achter de GHRP-receptor, gepubliceerd in Nature. Geeft de klasse haar fysiologische verklaring.

2000 tot nu: de incretinerevolutie

De derde fase wordt gedomineerd door de incretines. Het idee is elegant: neem een darmhormoon dat verzadiging signaleert en ontwerp het zo dat het dagen meegaat in plaats van minuten.

Jaar	Doorbraak	Betekenis
2005	Eerste GLP-1 receptoragonist geregistreerd	Bewijst dat de incretineroute farmacologisch bruikbaar is.
2014	NNMT beschreven als metabool doelwit	Kraus en collega’s in Nature. Opent de route van enzymremming naast receptoractivatie.
2015	MOTS-c beschreven door Lee en collega’s	Een peptide gecodeerd in het mitochondriale genoom, gepubliceerd in Cell Metabolism.
2021	STEP 1 met semaglutide gepubliceerd	Wilding en collega’s in NEJM, 14,9 procent gewichtsverandering over 68 weken bij 1961 deelnemers.
2022	SURMOUNT-1 met tirzepatide gepubliceerd	Jastreboff en collega’s in NEJM. De eerste dubbele agonist met resultaten boven de 20 procent.
2023	Fase 2 met retatrutide gepubliceerd	Jastreboff en collega’s in NEJM, 24,2 procent over 48 weken. Eerste drievoudige agonist met gepubliceerde data.

Wat de tijdlijn laat zien

Drie patronen komen telkens terug. Ten eerste duurt de weg van ontdekking naar toepassing decennia: ghreline werd in 1999 beschreven, terwijl de eerste synthetische verbinding op die receptor al in 1984 bestond. Het molecuul kwam eerder dan de verklaring.

Ten tweede volgt elke sprong op een technische doorbraak. Zonder de vastefasesynthese van Merrifield was geen van de latere ontwikkelingen praktisch haalbaar geweest. Ten derde verschuift het veld van enkelvoudige naar meervoudige aangrijpingspunten: van een receptor naar twee naar drie, in nog geen twintig jaar.

Veelgestelde vragen

Wat was het eerste peptide dat werd gesynthetiseerd?

Oxytocine, in 1953 door du Vigneaud. Dat werk leverde in 1955 de Nobelprijs voor scheikunde op.

Hoeveel Nobelprijzen zijn er in dit veld uitgereikt?

Meerdere, waaronder 1923 voor insuline, 1955 voor de synthese van oxytocine, 1977 voor de hypothalame hormonen en 1984 voor de vastefasesynthese.

Wat is de volgende stap na drievoudige agonisten?

Daar valt op basis van gepubliceerd onderzoek nog niets hards over te zeggen. De richting van de afgelopen twintig jaar is wel duidelijk: meer aangrijpingspunten in een enkel molecuul, met een fijnere afstemming per route.

Kwaliteit criteria voor research grade

De rode draad door honderd jaar onderzoek is verificatie: pas toen men kon aantonen welk molecuul men in handen had, werd reproduceerbaar werk mogelijk. Diezelfde eis geldt nog steeds per batch:

• Zuiverheid van minimaal 98 procent, geverifieerd via HPLC.
• Mass spectrometry verificatie om de moleculaire identiteit te bevestigen.
• Endotoxinegehalte onder 5 EU/mg voor betrouwbare celmodellen.
• Certificate of Analysis dat batch-specifiek is opgesteld.
• Amino acid analysis om de sequentie en samenstelling te controleren.

Betalen met iDEAL of Wero bij Chempeptides

Bij Chempeptides betaal je met iDEAL of Wero. Beide zijn directe bankbetalingen die je in je eigen bankomgeving bevestigt, zonder dat kaartgegevens bij de webshop worden opgeslagen.

Betaalmethode	Bereik	Bevestiging	Kaartgegevens nodig
iDEAL	Nederland	Direct	Nee
Wero	Nederland, Belgie, Duitsland, Frankrijk	Direct	Nee

Na bevestiging wordt de bestelling vrijgegeven voor verzending in discrete verpakking, met cold chain transport waar de stabiliteit van het materiaal dat vraagt.

Conclusie

Honderd jaar peptide-onderzoek loopt van secretine in 1902 en insuline in 1921, via de synthese van oxytocine in 1953 en de vastefasesynthese van Merrifield in 1963, naar de incretines van nu. Elke sprong volgde op een technische doorbraak, en de weg van ontdekking naar begrip duurde telkens decennia. De verschuiving van de laatste twintig jaar is de duidelijkste van allemaal: van een enkel aangrijpingspunt naar twee en drie tegelijk, met de gepubliceerde resultaten die dat weerspiegelen.

Belangrijke bronnen:

• Merrifield RB. J Am Chem Soc. 1963.
• Bowers CY et al. Endocrinology. 1984.
• Kojima M et al. Nature. 1999.
• Kraus D et al. Nature. 2014.
• Lee C et al. Cell Metab. 2015.
• Wilding JPH et al. N Engl J Med. 2021.
• Jastreboff AM et al. N Engl J Med. 2023.

Research disclaimer▾

Alle informatie op deze pagina is bedoeld voor laboratoriumonderzoek en in-vitro studies. Geen humane consumptie. Geen medische claims. Producten zijn niet goedgekeurd door EMA of FDA voor therapeutisch gebruik.